آژیر قرمز موتور اقتصاد

در سال 2020-2019 کاهش شدید در درآمدهای نفتی به علت تحریمهای آمریکا، همراه با وقوع همهگیری کرونا، چرخه هزینههای دولتی و نوسانات اقتصاد ایران را تشدید کرده است. به دنبال موجهای متعدد ویروس کووید-19 ایران همچنان بهشدت تحتتاثیر اثرات گسترش این ویروس قرار دارد، به طوری که با 3/ 5 میلیون مورد ابتلای تاییدشده و 115 هزار مرگ و میر تا اواسط ماه سپتامبر، بیشترین تاثیرپذیری را از ویروس کرونا در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا داشته است. گسترش سویه دلتا از آگوست 2021 سبب شد تا تعداد ابتلاها و مرگ و میر روزانه به رکوردهای جدید 50 هزار نفر و 709 نفر برسد. با وجود این، فعالیت اقتصادی ضعیف که تا حدی به دنبال تحریمهای اقتصادی اعمالشده از سوی آمریکا علیه اقتصاد ایران به وجود آمده، کاهش درآمدهای نفتی و هزینههای مکرر و مرتبط با ویروس کووید-19، کمبود مالی در اقتصاد ایران را گسترش داده و به افزایش فشارهای تورمی و کاهش ارزش پول بسیار قابلتوجهی منجر شده است. دولت به دلیل کاهش درآمدهای نفتی برای تامین کسری مالی با مشکل مواجه است.

دکتر رئیسی، طبیعت بهشتی و زمین حاصلخیز گلستان را نعمت خدادادی توصیف کرد و گفت: عمران و آباد کردن زمین و بهرهگیری از ظرفیتهای خدادادی، از ماموریتهای انبیا(ع) بوده و از بین بردن زمین و طبیعت با منفعتطلبی و تخریب محیط زیست، خلاف آبادانی است. از نگاه بانکجهانی، اقتصاد ایران در سالهای آینده نیز رشد متوسط در محدوده 3درصد خواهد داشت. نسبت جمعیت شاغل نیز در دوره آوریل-ژوئن 2021 حدود 1/ 2 درصد پایینتر از سطح 8/ 39 درصدی پیش از همهگیری باقی مانده، به طوری که تاثیرات منفی به طور نامتناسبی بر زنان بیشتر بوده است. خب، اهمّیّت برنامه برای شماها روشن است و میدانید که برنامه چقدر مهم است؛ برنامه، هم هماهنگی ایجاد میکند، هم همافزایی ایجاد میکند، هم زنجیرهی برنامهها -پیدرپی- ما را به اهداف چشمانداز میرساند؛ یعنی اگر چنانچه این زنجیرهی برنامهها، یک جا در وسط قطع شد، ما نمیتوانیم به آن نتیجه برسیم، این روشن است؛ بنابراین، برنامه خیلی اهمّیّت دارد. کاهش درآمدها نیز رفاه خانوارهای ایران را کاهش داده است؛ کاهش در درآمدهای خانوار به دنبال تعطیلیهای کرونایی و افزایش هزینههای زندگی که حاصل افزایش تورم بوده، فشار بر خانوارهای کمدرآمد ایرانی را افزایش داده است. با توجه به سهم بزرگ خانوارهای آسیبپذیر در ایران، این شوکها میتوانند فقر را به میزان قابل ملاحظهای افزایش دهند.

با توجه به این چالشها، آینده رشد اقتصادی از نگاه بانک جهانی متوسط بوده و این رشد در محدوده 3 درصد حرکت میکند. این موضوع باعث شده تا دولت از منابع صندوق استفاده و کسری بودجه را پولی کند؛ با توجه به اینکه فروش داراییهای عمومی به کندی پیش میرود. به دلیل اینکه درآمدهای نفتی تنها 10 درصد از درآمدهای دولت را تشکیل میدهد، اثرات مالی بهبود در بازار جهانی نفت در 2021-2020 برای ایران محدود بوده است. در حالی که طیفی از اقدامات حمایتی با هدف جبران رفاه از دست رفته صورت گرفته، ولی اثرات آن به واسطه تورم از بین رفته است. تا تاریخ 15 سپتامبر 2021 تنها 31 درصد از جمعیت ایران اولین دز واکسن را دریافت کرده و حدود 16 درصد به طور کامل واکسینه شده بودند. البتّه خوشبختانه اشاره کردند؛ اخیراً با آقای حجّتی هم دیدار داشتیم، آقای نعمتزاده هم که خب بیاناتشان در مطبوعات و مانند آن پخش میشود و آدم میشنود -خب امروز از اینها استفاده نکردیم که مطلبی بگویند- بخصوص در خصوصِ صنعت و کشاورزی، واقعاً کارهای زیادی وجود دارد که اینها بایستی بیاید پای کار، یعنی ظرفیّتها فوقالعاده است.

این امر نشان میدهد که متاسفانه اقتصاد ایران طوری مدیریت شده است که عده زیادی از مردم بیکار و فقیر (یا با مشاغل پست) و بخش مهمی از آنها هم با معاملهگری و سفتهبازی دنبال کسب درآمد باشند. خبر امیدوارکننده این گزارش آن است که اقتصاد ایران توانسته به کمک افزایش تدریجی تولید نفت و مهار محدود کرونا، از رکود دوساله اقتصادی خارج شود؛ اما تحریمهای اقتصادی اعمالشده در کنار هزینههای بالای پاندمی از یکسو باعث عدم تعادل مالی در اقتصاد شده و از سوی دیگر، زمینه را برای بروز تورم بالا مهیا کرده است. تازهترین گزارش بانک جهانی از شرایط اقتصاد ایران گویای آن است که اقتصاد کشورمان توانسته به کمک اقدامات کاهشدهنده ویروس کووید-19 و افزایش تدریجی تولید نفت در نیمه دوم سال 2020 از رکود دوساله اقتصادی خارج شود. اتفاقات ناگوار مرتبط با تغییرات آب و هوایی همچون خشکسالی و بیابانزایی نهتنها بخش کشاورزی ایران را تحتتاثیر قرار داده، بلکه تولید صنعتی را نیز به دلیل کاهش انرژی برقآبی تضعیف کرده است. چهار چالش مهم پیش روی اقتصاد ایران در این گزارش «موجهای آینده کرونا»، «ابهام درباره لغو تحریمها»، «تنشهای اخیر در افغانستان» و «اثر تغییرات آبوهوایی بر بخش کشاورزی و صنعت» است. بانک جهانی با تاکید بر خروج اقتصاد ایران از رکود دوساله، 6 چالش پیش روی اقتصاد ایران را «تورم شدید»، «وضعیت کرونا»، «بیکاری»، «وضعیت نامعلوم آینده تحریمها»، «خشکسالی و اختلال تامین انرژی برای صنعت» و «تنشهای اخیر در افغانستان» معرفی کرد.

دیدگاهتان را بنویسید