جستار – اقتصاد مقاومتی

در اقتصاد مقاومتی، یک رکن اساسی و مهم، مقاوم بودن اقتصاد است. در نتیجه به نظر میرسد با وجود تبلیغات جدی کشورهای غربی در زمینه وضع انواع تحریمها علیه روسها، در عمل این تحریمها نتواند اثرگذاری جدی داشته باشد، چرا که اقتصاد روسیه به حدی از مقاومت رسیده که چندان تحریمپذیر نیست و بخش قابل توجهی از مزیتهای آن را نمیتوان توسط کشورهای دیگر تأمین کرد. حمایت از بنگاههای تولیدی، تأمین نقدینگی، تأمین سرمایهدرگردش، برخورد جدّی با کسانی که واحدهای تولیدیِ آماده را راکد گذاشتهاند، همهی اینها کارهای لازمی است. در چنین جامعهای خرید اقساطی صرفا ابزاری برای رفاه شهروندان و استفاده بهینه آنان از داراییشان است و نه امکانی برای فروش آینده با هدف تأمین نیازهای امروز. درواقع خرید قسطی مسکن امکانی ارزشمند را در اختیار شهروندان قرار میدهد که به بهترین نحو از دارایی بالقوه خود استفاده کنند. اقشار متوسط جامعه میتوانند کالاهای مصرفی موردنیاز خود را بخرند و تا سالهای سال قسط بدهیهایشان را بپردازند! انقلابیون دهه 50 خرید اقساطی کالاهای مصرفی را تقبیح کرده و آن را از مظاهر زندگی مصرفگرایانه سرمایهداری میدانستند که انسان را از اصالت انسانی خود دور کرده و تبدیل به ماشینی در خدمت اهداف جامعه سودمحور میسازد. در مقابل ترویج امکان خرید اقساطی کالاهای مصرفی لزوما چنین نیست و درواقع مصرفکنندگان را در موقعیتی قرار میدهد که بتوانند بیش از درآمد جاری خود مصرف کنند و به بیان دقیقتر آینده خود را پیشفروش کنند.

انتشار بیشتر اوراق در کوتاهمدت خطرات انتقال بدهی را افزایش میدهد و فروش داراییها بر فشارهای تورمی خواهد افزود. از سوی دیگر، انتظار میرود دولت برای تامین مالی کسری همچنان به انتشار اوراق قرضه و فروش داراییهای عمومی ادامه دهد. درحالیکه بسیاری از این مصرفکنندگان امکان تبدیل به احسن منزل مسکونی خود را با استفاده از تسهیلات بانکی ندارند. بنابراین این نکتهی اول از نکاتی که ما را برمیانگیزد که به دنبال یک مدلی و یک الگویی از اقتصاد باشیم که اسم آن اقتصاد مقاومتی است. ما پیشنهاد هم کردیم، قبول هم کردند، کارهایی هم دارد انجام میگیرد؛ منتها باید این کارها محسوس بشود، باید اینها دیده بشود. شهروندان جامعه اسلامی باید از آنچنان رفاهی برخوردار باشند که فرصت تعالی فرهنگی و معنوی را از دست ندهند و نقش خود را در هدایت و مدیریت جامعه به بهترین نحو ایفا کنند. در سالهای بعد از تدوین قانون اساسی مسیر تغییر شرایط اقتصادی و اجتماعی بهگونهای بود که آرمان قسط بهتدریج فراموش شد و دولتمردان و صاحبمنصبان وظیفه خود در قبال تأمین رفاه و جمعیت خاطر برای شهروندان را فراموش کردند. آنان فراموش کردند که باید برای شهروندان فرصت و امکان تأمین مسکن به اتکای درآمدهای آیندهشان ایجاد کنند.

در سالهای گذشته دولتمردان بارها ارائه تسهیلات بانكی برای خرید اقساطی محصولات وطنی را بهعنوان شیوهای برای رونق تولید ملی و نیز ارتقای كیفیت زندگی شهروندان به كار گرفتهاند. ، هماهنگی میان بخشهای گوناگون است که البته سازوکار این هماهنگی را باید رؤسای قوا معین کنند. این هر دو روی سکه را دنبال کنید، هم در مجلس دنبال کنید هم در دولت دنبال کنید، هم در بخشهای مختلف نهادها دنبال کنید، ارتباطات دارید، آشنا هستید، میشناسید مسئولین را، سالها در مسئولیت بودید، با هم بودید، هم در دانشگاهها به خصوص دنبال کنید، در محیطهای فرهنگی دنبال کنید. حالا از جمله من بسیج را مثال زدم؛ بخشهای گوناگونی هستند، افراد اقتصاددان و بهاصطلاح اقتصادیعملکنِ بیرونی؛ بعضیها هستند که شرکتهایی دارند و کارهایی دارند، از ظرفیّتهای اینها میشود استفاده کرد. فرض کنیم که این تحریمها ذرّهای و سرِ سوزنی کم نخواهد شد؛ که حالا خود آنها هم همین را میگویند. تبدیل تنش سیاسی روسیه و اوکراین به درگیری نظامی و تهدید غرب با تحریم روسیه بار دیگر بحث درباره تحریم ها و اثربخشی آنها را پررنگ کرد. شبکه بانکی میتواند با دادن وام مسکن به افرادی که متقاضی خرید مسکن هستند، به کمک آنان بشتابد تا به اتکای درآمد آینده خود بتوانند مسکن موردنیازشان را خریداری کنند و بهجای پرداخت اجارهبهای ماهانه اقساط وام خود را بپردازند و پس از مدتی مالک خانه شوند.

طبعا این بدانمعنی بود که نباید شهروندان آینده خود را برای گذران امور زندگی جاری خود پیشفروش کنند. جامعه آرمانی تدوینکنندگان قانون اساسی جامعهای بود که در آن درآمد شهروندان برای فراهمساختن رفاه و تأمین آرامش خانواده کفایت کند و شهروندان مجبور به داشتن شغل دوم و سوم نباشند. هر مقدار این مزیتها غیرقابل جایگزین باشد تحریمپذیری آن اقتصاد کمتر است. اقتصادهایی که بتوانند از مزیتهای خود برای وابسته کردن دیگر کشورها به خود استفاده کنند کمتر تحریمپذیر خواهند بود. اینک تبلیغات گستردهای در رسانهها برای فروش اقساطی انواع کالاها از فرش ماشینی و لوازم خانگی لوکس تا حتی کالایی چون افشانه نرمکننده موی سر در جریان است. عواملی چون نیروی کار، سرمایه، زمین و … نیروی انسانی در کشور ما، یکی از بزرگترین ظرفیّتهای کشور ما است؛ این یک فرصت بزرگ است. یکی از دوستان اطلاع دادند که یک ستاد دانشجوئی برای تحقیق در اقتصاد مقاومتی تشکیل شده. به نظر من احتیاج ما به اقتصاد مقاومتی بیش از کشورهای دیگر است؛ ما بیشتر احتیاج داریم که اقتصاد خودمان را مقاومسازی کنیم. آدام اسمیت را می توان پدر علم اقتصاد نامید، البته او نیز تحت تاثیر نویسندگان فرانسوی بود. دکترپژویان علاوه بر ویژگی های بارز علمی، از شخصیت جذاب و پرنفوذی نیز برخوردار بود.

دیدگاهتان را بنویسید