جستار – اقتصاد مقاومتی

در سال 2020-2019 کاهش شدید در درآمدهای نفتی به علت تحریمهای آمریکا، همراه با وقوع همهگیری کرونا، چرخه هزینههای دولتی و نوسانات اقتصاد ایران را تشدید کرده است. سال ۹۹ سالی دیگر در مواجهه اقتصاد ایران با محدودیتهای اقتصادی است که به خاطر تحریمها به وجود آمده است.درآمد نقتی ایران در چندماه گذشته افت بسیار محسوسی کرده است و نشانه بارز آن سند بودجه است که سعی شده درآمدهای نفتی کمتر در آن اثر داشته باشد. با بردن اسم دارو و تکرار اسم دارو هیچ بیماری خوب نمیشود؛ دارو را باید مصرف کرد. دنیایاقتصاد: در پی تشدید اقدامات غرب در گسترش تحریمهای اقتصادی علیه روسیه، بانک جیپی مورگان در تازهترین گزارش خود از اقتصاد روسیه، انقباض ۳۵درصدی را در ۳ ماه دوم سال ۲۰۲۲ پیشبینی کرد. تازهترین گزارش بانک جهانی از شرایط اقتصاد ایران گویای آن است که اقتصاد کشورمان توانسته به کمک اقدامات کاهشدهنده ویروس کووید-19 و افزایش تدریجی تولید نفت در نیمه دوم سال 2020 از رکود دوساله اقتصادی خارج شود.

دکترجمشید پژویان، استاد برجسته اقتصاد ایران و از اعضای هیات تحریریه مجله اقتصاد و تجارت نوین در دوم تیرماه 1399 در سن 76 سالگی به رحمت خدا رفت. این رشد قابلتوجه در صادرات عمدتا منعکسکننده بسته شدن مرزها در شروع ویروس کروناست. این درحالی است که برخی از این سیاستها تورمزا نیز بوده است و با افزایش تورم به ضرر دهکهای کمبرخوردار نیز تمام شده است. همچنین کارشناسان بانک جهانی اعتقاد دارند با وجود برخی پیشرفتها در متنوعسازی اقتصاد، حضور پررنگ اقتصاد دولتی، مانع توسعه بخش خصوصی در بخش اشتغالزایی و سرمایهگذاری است. اما کارشناسان میگویند که این پذیره نویسی عامل شفافیت نیست. وی با تاکید بر اینکه خروجی این جلسات به مصوباتی ختم میشود، افزود: در شورای شهر تهران حتما مصوبهای در خصوص کمک به جلوگیری از فرونشست در تهران خواهیم داشت و از طریق شورای عالی استانها این مصوبات را به کلانشهرهای دیگر تسری میدهیم، اما لازم است پیش از تدوین طرح یا لایحهای، از تجربیات و نظرات همه استادان دانشگاهها و کارشناسان بهره ببریم. در حالی که طیفی از اقدامات حمایتی با هدف جبران رفاه از دست رفته صورت گرفته، ولی اثرات آن به واسطه تورم از بین رفته است. یک نماینده مجلس به اقتصاد آنلاین گفت: ارز ترجیحی حذف نشده؛ بلکه به صورت یارانه به وارکنندگان داده میشود.

این در حالی است که ارزش پول مجددا در دوره آوریل-آگوست 2021 حدود 16 درصد کاهش داشته و قیمت کالاهای وارداتی را افزایش داده است. این کار بایستی به انجام برسد. من سال ۸۶ در صحن مطهر علیبنموسیالرضا (علیه الصّلاة و السّلام) در سخنرانیِ اول سال گفتم که اینها دارند مسئلهی اقتصاد را پیگیری میکنند؛ بعد هم آدم میتواند فرض کند که این شعارهای سال حلقههائی بود برای ایجاد یک منظومهی کامل در زمینهی مسائل اقتصاد؛ یعنی اصلاح الگوی مصرف، مسئلهی جلوگیری از اسراف، مسئلهی همت مضاعف و کار مضاعف، مسئلهی جهاد اقتصادی، و امسال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایهی ایرانی. شما ریاضیدان بااستعدادی هستید؛ این هم یک مسئلهی ریاضی است. آزاد کردهای. این ملت راه را پیدا کرده. از سوی دیگر، اختلال در تجارت با همسایگانی، چون افغانستان به دنبال سقوط دولت در این کشور، میتواند صادرات را تضعیف کرده و دسترسی به ارز خارجی را حتی بیشتر کاهش دهد. با توجه به سهم بزرگ خانوارهای آسیبپذیر در ایران، این شوکها میتوانند فقر را به میزان قابل ملاحظهای افزایش دهند.

ادامه این روند تحقق رشد اقتصادی بالا و دستیابی به اهداف رفاهی و اشتغال در سالهای آتی را در هالهای از ابهام فرو میبرد. قیمت دلار، یورو، پوند و سایر ارزها امروز شنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۰ را میتوانید در جدول زیر مشاهده نمایید. به دنبال انتظارات تورمی به دلیل نااطمینانیها در چشمانداز اقتصادی و مذاکرات هستهای، تورم شاخص قیمت مصرفکننده در ماه آگوست 2021 تا 2/ 43 درصد (به طور سالانه) افزایش داشته است. تورم ایران همچنان به دلیل کاهش شدید ارزش پول (بیش از 400 درصد از 2019-2018) و کسری درآمد بسیار بالاست (تورم سالانه ایران از 2019-2018 به طور متوسط 36 درصد بوده است). انتظار میرود متوسط رشد سالانه تولید ناخالص داخلی ایران در میانمدت زیر 3 درصد باقی بماند. با وجود این، به دلیل تحریمهای آمریکا و پیچیده شدن تجارت و معاملات مالی بینالمللی، دسترسی ایران به ذخایر ارزی خارجی همچنان محدود باقی مانده است. نسبت جمعیت شاغل نیز در دوره آوریل-ژوئن 2021 حدود 1/ 2 درصد پایینتر از سطح 8/ 39 درصدی پیش از همهگیری باقی مانده، به طوری که تاثیرات منفی به طور نامتناسبی بر زنان بیشتر بوده است. تامین مالی کسری بودجه از طریق انتشار اوراق قرضه نیز به علت افزایش نااطمینانیهای اقتصادی و نرخهای بهره واقعی منفی، موفقیت کمتری داشته، به طوری که در دوره آوریل-سپتامبر 2021 حدود 46 درصد نسبت به سال قبل کاهش داشته است.

دیدگاهتان را بنویسید